ماجرای سوزاندن مجسمه بعل چیست؟ / از بعل تا نتانیاهو و اپستین!
همزمان با راهپیمایی ۲۲ بهمن 1404 در تهران، مجسمهای با نمادهایی چون «بعل»، ستاره داوود و پرچم اسرائیل، توسط مردم به آتش کشیده شد. برگزارکنندگان اعلام کردند که این اقدام در اعتراض به پرونده جفری اپستین و در راستای ابراز مخالفت با اسرائیل و ایالات متحده صورت گرفته است. سوزاندن این مجسمه باعث شکلگیری موج گستردهای از واکنش های جهانی را در پی داشت شد.
بت یا شیطان بعل نماد چیست؟
مشهورترین و مهمترین نمود این عنوان، بعل هدد (Hadad)، خدای طوفان است. با گذر زمان، بعل در متون یهودی و مسیحی به دیو و مشاور شیطان تبدیل شد و رقیب یهوه، خدای یهودیان، به شمار میآمد.
در برخی متون مسیحی متأخر و ادبیات شیطانشناسی قرون وسطی، نام Baal به عنوان یکی از ارواح شیطانی آمده است. در باورهای عامه، بعل اغلب به عنوان یک روح شیطانی خبیث و گاهی به عنوان بزرگترین جن پلید شناخته میشود. برخی نیز او را به عنوان منبع یا آموزگار جادو برای جادوگران شیطانی میدانند.
در فرهنگ اسلامی، جایگاه «بعل» فراتر از یک بت تاریخی خاص است؛ این نام به نمادی فراگیر برای هرگونه بتپرستی و شرک تبدیل شده است. انتقاد قرآن کریم از پرستش بعل، در واقع محکومیت همه اشکال عبادت غیرخداوند و یادآوری عذابهای الهی است که جوامع گذشته را به دلیل روی آوردن به پرستش مخلوقات به سرنوشت بدی دچار کرد.
بت بعل در قرآن
نام بعل در قرآن کریم، در سوره صافات، آیات ۱۲۵ تا ۱۲۷، بهصراحت به عنوان معبودی باطل در برابر خداوند متعال ذکر شده است. این آیات، خطاب به قومی است که حضرت الیاس (ع) به سوی آنان مبعوث شد:
«أَتَدْعُونَ بَعْلًا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ الْخَالِقِینَ ﴿۱۲۵﴾ اللَّهَ رَبَّکُمْ وَرَبَّ آبَائِکُمُ الْأَوَّلِینَ ﴿۱۲۶﴾ فَکَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ ﴿۱۲۷﴾»
آیا [شما قوم] «بعل» را میخوانید و بهترین خالقان [الله] را رها میکنید؟ (۱۲۵) الله، پروردگار شما و پروردگار پدران نخستین شماست. (۱۲۶) ولی او را تکذیب کردند، پس بیگمان آنان [برای عذاب] احضار شدگانند. (۱۲۷)
مفسران بر اساس روایات، این قوم را اغلب ساکنان بعلبک (در لبنان امروزی، که نام شهرشان نیز برگرفته از بعل است) میدانند که به پرستش بت بزرگی به نام «بعل» مشغول بودند.
این آیات، تقابلی نمادین میان توحید محض و شرک را به نمایش میگذارند؛ حضرت الیاس (ع) قوم خود را سرزنش می کند که چگونه موجودی ضعیف و ساخته شده را بر «احسن الخالقین» ترجیح میدهند. این موضوع نشان میدهد پرستش بعل در جوامعی که از آموزههای پیامبران ابراهیمی تأثیر پذیرفته بودند نیز رواج داشته است.
بت بعل کجاست؟
مهمترین مرکز شناختهشده پرستش بعل، شهر باستانی اوگاریت در سوریه امروزی بوده است.
تصویر رایج از بعل، مردی جنگجو با کلاهخود شاخدار است که صاعقه یا نیزه در دست دارد، همچنین در نمادنگاری، او گاهی به شکل گاو نر یا بز نر نیز مجسم میشد تا نماد قدرت و باروری باشد؛ مشابه همان مجسمه بت بعل که با تصویر ستاره داوود و پرچم اسرائیل در ۲۲ بهمن سوزانده شد.
بت بعل، ترامپ، اسرائیل و اپستین
نام بعل بعد از انتشار اسنادی از پرونده جفری اپستین توسط وزارت دادگستری ایالات متحده در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ دوباره بر سر زبانها افتاد؛ زمانی که برخی وبسایتها ادعا کردند اپستین یک حساب بانکی به نام بعل داشته است.
یک حساب کاربری در شبکه ایکس به نام «AdameMedia» که یک کاربر محبوب راستگرایان افراطی است ادعا کرد که «جفری اپستین یک حساب کاربری به نام «بعل» داشت و از فردی در [بانک]جی. پی مورگان خواسته که ۱۱ هزار دلار برای او حواله کند». در این توئیت نوشته شده بود که «بعل طبق گفته انجیل شخصیتی شیطانی و دشمن مسیح است.»
در سالگرد انقلاب اسلامی، معترضان در تهران مجسمه بعل را آتش زدند و این لحظه را به نمادی قدرتمند از ایدئولوژی، تاریخ و مقاومت تبدیل کردند. پیام رسا و غیرقابل انکار بود.
