ولادت و نسب
محمد بن حسن عسکری(ع) مشهور به امام مهدی(عج)، امام زمان و حجت بن الحسن (متولد ۲۵۵ق)، دوازدهمین و آخرین امام شیعه دوازدهامامی است. شیعیان معتقدند، او همان مهدی موعود است که پس از دوره طولانی غیبت، ظهور خواهد کرد. دوره امامت او پس از شهادت پدرش امام حسن عسکری(ع) در سال ۲۶۰ق آغاز شده است. بر اساس منابع شیعه، حکومت عباسی در دوره امامت امام حسن عسکری(ع) درصدد یافتن فرزند وی بهعنوان مهدی و جانشین پدر بود؛ ازاینرو، تولد امام زمان(عج) مخفی نگه داشته شد و جز چند تن از یاران خاص امام یازدهم شیعیان کسی او را ندید. به همین دلیل پس از شهادت امام عسکری(ع)، برخی از شیعیان دچار تردید شده و فرقههایی در جامعه شیعه پدید آمد و گروهی از شیعیان، از جعفر کَذّاب، عموی امام زمان(عج)، پیروی کردند. در این شرایط توقیعات امام زمان که عموماً خطاب به شیعیان نوشته میشد و توسط نائبان خاص به اطلاع مردم میرسید، موجب تثبیت دوباره تشیع گردید؛ تا جایی که در قرن چهارم قمری از میان فرقههایی که پس از شهادت امام یازدهم از شیعه منشعب شده بودند، تنها شیعه دوازدهامامی باقی مانده بود. امام زمان(عج) پس از شهادت پدرش، در غیبت صغرا به سر برد و در این مدت به واسطه چهار نائب خاص با شیعیان ارتباط داشت. از سال ۳۲۹ق، ارتباط مردم با او از راه نائبان خاص نیز پایان یافت و دوره غیبت کبرا آغاز شد. عالمان شیعه درباره دلایل و جزئیات عمر طولانی امام زمان، تبیینهایی ارائه نمودهاند و در احادیث معصومان، غیبت او به خورشید پشت ابر تشبیه شده است. خلفای عباسی، مخفیانه انجام شد.
القاب مشهور
امام زمان، صاحبالزمان، ولی عصر، قائم آل محمد، مهدی موعود
کنیه
ابوالقاسم (همنام با کنیه پیامبر اکرم ص)
مادر بزرگوار
نرجس خاتون (سوسن و ریحانه)
محل تولد
سامرا، عراق
نسب شریف
محمد بن حسن بن علی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابیطالب (علیهم السلام)
دوران امامت
پس از شهادت پدر بزرگوارشان در سال ۲۶۰ قمری، در سن ۵ سالگی به امامت رسیدند. آغاز امامت ایشان با غیبت صغرا همراه بود که تا سال ۳۲۹ قمری ادامه یافت. در این دوران، حضرت از طریق چهار نایب خاص با شیعیان ارتباط داشتند.
عثمان بن سعید عمری (نایب اول)
۲۶۰ – ۲۶۷ قمری
محمد بن عثمان عمری (نایب دوم)
۲۶۷ – ۳۰۵ قمری
حسین بن روح نوبختی (نایب سوم)
۳۰۵ – ۳۲۶ قمری
علی بن محمد سمری (نایب چهارم)
۳۲۶ – ۳۲۹ قمری
فضایل و صفات اخلاقی
امام زمان (عج) وارث همه فضایل و کمالات انبیا و اولیای الهی هستند. ایشان دارای علم لدنّی (علم الهی بدون واسطه) بوده و از هر گونه خطا و گناه معصوم هستند.
القاب و معانی آنها
به معنای «هدایتشده از جانب خدا» است. این لقب نشاندهنده هدایت الهی حضرت است.
به معنای «امام و پیشوای عصر و زمان» است.
به معنای «صاحب اختیار و ولایت عصر» است.
به معنای «سرپرست و ولیّ عصر» است.
به معنای «قیامکننده از خاندان پیامبر» است.